Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν μια σημαντική παγκόσμια επιβάρυνση για την υγεία, συμβάλλοντας στα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Ωστόσο, έρευνες έχουν αναδείξει ότι αρκετοί παράγοντες του τρόπου ζωής παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη, την πρόληψη και τη διαχείριση των καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων αλλά και η επιτυχής διαχείρισή τους διευκολύνεται σημαντικά μέσα από συγκεκριμένες αλλαγές που αφορούν τον τρόπο ζωής.
Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων μέσα από την υιοθέτηση ευεργετικών διατροφικών συνηθειών, και απώλεια βάρους.
Η διατροφή παίζει θεμελιώδη ρόλο στη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας. Η κατανάλωση ορισμένων τροφίμων επηρεάζει άμεσα διάφορους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης, η παχυσαρκία και η φλεγμονή.
Η Μεσογειακή διατροφή έχει πλέον αποδειχθεί ως η πλέον ευεργετική για το καρδιοαγγειακό σύστημα. Αυτή περιλαμβάνει κατανάλωση ψαριών (κυρίως μικρών και λιπαρών) – 2-3 φορές την εβδομάδα, ελαιόλαδου, φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, και ξηρών καρπών.
Τυροκομικά προϊόντα και γιαούρτι, λευκά κρέατα και αυγά επιτρέπονται σε μέτριες ποσότητες, ενώ το κόκκινο κρέας πρέπει να περιορίζεται σε μία φορά την εβδομάδα.
Τα κορεσμένα ζωικά ή τεχνητά λίπη και, κυρίως, τα επεξεργασμένα και συντηρημένα κρέατα και παρόμοια προϊόντα (αλλαντικά, λιπαρά snacks και junk food) καθώς και αναψυκτικά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη πρέπει να αποφεύγονται. Αποτελούν τον πλέον επιβλαβή προδιαθερτικό παράγοντα για καρδιοαγγειακες νοσους.
Ο καφές μειώνει τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, ενώ το αλκοόλ επιτρέπεται σε λογικές ποσότητες (2-3 ποτήρια κρασί για άνδρες και 1-2 για γυναίκες ημερησίως).
Η παχυσαρκία είναι προδιαθεσικός παράγων για καρδιοαγγειακές παθήσεις. Ορίζεται σαν BMI μικρότερο από 25 Kg/m2. To BMI (body mass index) υπολογίζεται ως βάρος σε Kg διαιρούμενο με ύψος σε m εις το τετράγωνο (BMI = kg / m²). Σαν ένα απλό μέτρο αποφεύγεται περιφέρεια μέσης άνω των 89 cm στις γυναίκες και 102 cm στους άνδρες.
Αρτηριακή Υπέρταση
Ο πιό σημαντικός προδιαθεσικός παράγων στεφανιαίας νόσου
Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί στην πλειοψηφία της ασυμπτωματική πάθηση και ταυτόχρονα τον πιο κοινό τροποποιήσιμο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Ορίζεται ως πίεση μεγαλύτερη από 130/80mm Hg από την Ευρωπαική και τις Αμερικανικές Καρδιολογικές Εταιρείες. Η υπέρταση είναι μια χρόνια αύξηση της αρτηριακής πίεσης που, μακροπρόθεσμα, προκαλεί αγγειακές βλάβες σε πλήθος οργάνων και οδηγεί σε οξύ έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια και επικίνδυνες αρρυθμίες όπως η κολπική μαρμαρυγή. Η υπέρταση συχνά δεν ανιχνεύεται και, σε περίπτωση που διαγιγνώσκεται, συχνά αντιμετωπίζεται ανεπαρκώς. Ο όρος «νευροπίεση» που συχνά χρησιμοποιείται από ασθενείς και ιατρούς είναι αντιεπιστημονικός και παραπλανητικός. Η έγκαιρη διαχείριση κι αντιμετώπιση της νόσου κρίνεται επιτακτική προκειμένου να προληφθούν άκρως επικίνδυνες για τη ζωή του ασθενούς επιπλοκές. Περιορισμός του αλατιού στην διατροφή, απώλεια βάρους και γυμναστική είναι απαραίτητοι παράγοντες για την συμπλήρωση της απαραίτητης φαρμακευτικής αγωγής.
Μείωση της χοληστερόλης του αίματος
Η μείωση της κακής χοληστερόλης του αίματος (LDL) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της προλήψεως και αντιμετωπίσεως στεφανιαίας νόσου. Ενώ η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για τη διεκπεραίωση διαφόρων σωματικών λειτουργιών, καθώς συνιστά βασικό συστατικό της κυτταρικής μεμβράνης, υψηλά επίπεδα αυτής αποτελούν αιτία αύξησης του καρδιαγγειακού κινδύνου. Η υπερχοληστερολαιμία μπορεί να εκδηλωθεί εξαιτίας διαφόρων παραγόντων, όπως (κυρίως) η γενετική προδιάθεση, οι ανθυγιεινές επιλογές τρόπου ζωής όπως η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, η καθιστική ζωή και ορισμένες ιατρικές καταστάσεις όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία ή ο υποθυρεοειδισμός. Η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών δεν είναι συνήθως επαρκής για την αντιμετώπισή της, διότι το ήπαρ είναι γενετικά προγραμματισμένο να παράγει το 75% της χοληστερόλης του αίματος ανεξαρτήτως διατροφής. Εκτός από την τροποποίηση του τρόπου ζωής και των διατροφικών συνηθειών, σε άτομα υψηλού κινδύνου είναι συνήθως απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή με από του στόματος ειδικά φάρμακα (στατίνες).
Διακοπή του καπνίσματος
Το κάπνισμα είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου, του εγκεφαλικού επεισοδίου και της περιφερικής αρτηριακής νόσου. Η αναζήτηση επαγγελματικής καθοδήγησης για τη διακοπή του καπνίσματος και η αποφυγή έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα αποτελούν σημαντικές παραμέτρους για την επιτυχή διακοπή του καπνίσματος και τη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας.
Τα νέα προιόντα καπνού αποφεύγουν τον κίνδυνο καρκίνου των πνευμόνων αλλά όχι απαραίτητα και του καρδιοαγγειακού κινδύνου λόγω της περιεχομένης νικοτίνης.
Αερόβια άσκηση ως βασικό μέτρο αποφυγής καρδιαγγειακών νοσημάτων
Η ενασχόληση με τακτικές αερόβιες ασκήσεις όπως το γρήγορο περπάτημα, το τζόκινγκ, το ποδήλατο ή το κολύμπι βοηθά στη βελτίωση της καρδιαγγειακής ικανότητας, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Συνιστώνται 30-60 λεπτά την ημέρα (για 5 ημέρες) αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης ή, για υπερήλικες, 15-20 λεπτά περιπάτου ημερησίως.
Αποφυγή ατμοσφαιρικής μολύνσεως και υψηλού επιπέδου θορύβου
Η εισπνοή μικροσωματιδίων και το υψηλό επίπεδο θορύβου πού ανευρίσκονται σε πόλεις με υψηλό κυκλοφοριακό φορτίο η σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις αποτελεί ισχυρό προδιαθεσικό παράγοντα καρδιαγγειακών παθήσεων. Ο περιορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η αποφυγη περιβάλλοντος συνεχούς θορυβου (πχ λόγω κυκλοφοριακής κινησης) είναι απαραίτητο μέτρο για τον γενικό και, κυρίως, καρδιοπαθή πληθυσμό.
Διαχείριση του στρες και της κοινωνικής περιθωριοποίησης
Το χρόνιο άγχος και η κοινωνική αποξένωση και φτώχεια εχουν αναδειχθεί ως σημαντικοί παράγοντες κινδύνου στη σύγχρονη κοινωνία και έχουν συνδεθεί με διάφορα ψυχικά και σωματικά προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων. Η αποτελεσματική διαχείριση του στρες και ο περιορισμός της περιθωριοποίησης κοινωνικών ομάδων είναι ζωτικής σημασίας για την προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας και τη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.